Faktoring

Faktoring

FAKTORİNG NEDİR VE HİZMETLERİ NELERDİR?

Faktoring Nedir?

Faktoring, mal ve hizmet satışlarından doğan vadeli alacakların temlik yoluyla bir faktoring kuruluşuna devredilmesi ve bu alacakların faktoring kuruluşu tarafından yönetilmesidir. Bu faktoring işlemi; faktoring şirketi, ticari borçlular (alıcılar) ve mal satan veya hizmet arz eden bir ticari işletme (satıcı) arasında gerçekleştirilir. Faktoring; Finansman, Garanti ve Tahsilat hizmetleri olarak temelde üç ayrı hizmeti bir arada sunmaktadır.

Faktoring Hizmetleri

Faktoring, sunduğu hizmetler ile ticari alacakların finansal nedenlerden dolayı ödenememe riskini üstlenir, tahsilat işlemlerini takip eder, alacakları vadesinden önce nakde dönüştürür. Böylece işletmeler başka bir kaynağa gerek duymadan Faktoring'den elde ettikleri kaynak ile düzenli nakit akışı sağlarlar.

Faktoring şirketleri "Garanti", "Tahsilat" ve "Finansman" olmak üzere üç temel hizmet sunar. Faktoring'in kapsadığı bu hizmetler, işletmelerin ihtiyaçlarına göre birlikte ya da ayrı olarak sunulabilir.

Alacak Garantisi: Faktoring şirketi, alıcı firmaların finansal nedenlerden dolayı ödeyememe riskini üstlenir. Satıcı firmanın vadeli satışlarından doğan, onayladığı limit dahilindeki alacaklarının %100'ünü garanti altına alır, işletmelerin ticari risklerini azaltır.

Tahsilat: Satıcı firmaların devrettiklerini alacaklar, faktoring şirketinin alacağı haline dönüşür. Tahsilatı faktoring şirketi takip eder. Tahsilat takibini faktoring şirketine devreden işletmeler sürdürülebilir ve güvenli büyüme fırsatı yakalar.

Finansman: Vadeli alacaklarını faktoring şirketine devreden satıcı firmalar, vadelerinden önce bu alacaklarının belli bir yüzdesini ön ödeme olarak kullanabilirler. Böylece alacakların nakde dönüşümü hızlanır ve işletmenin büyümesi için gerekli olan nakit herhangi bir dış kaynağa gerek olmadan ticari alacaklardan elde edilmiş olur. Faktoring, "satışlara paralel" işletme sermayesi sağlar ve firmaların satın alım gücünü arttırır.

FAKTORİNGİN İŞLEYİŞİ

Yurtiçi Faktoring

Müşteri (satıcı), borçlu ve faktorun aynı ülkede olması halinde gerçekleştirilen faktoring işlemleridir.

Faktoring hizmetinden yararlanmak isteyen satıcı firma faktoring şirketine başvurarak gerekli bilgi ve belgeleri verir.

Faktoring şirketi gerekli incelemeleri yaptıktan sonra satıcı firmaya teklifini sunar. Bu teklifinde yapacağı hizmetleri, alacağı komisyon ve ücretleri bildirir.

Faktoring şirketi ile satıcı firma arasında sözleşme imzalanır.

Müşteri, mal veya hizmet satışından doğmuş/doğacak alacaklarını faktora yazılı bildirir. Fatura ve/veya alacağı tevsik eden evrakın bir kopyasını da faktoring şirketine gönderir.

Müşteri, alacak bildirim yazısı ve alacağı tevsik eden evrakla birlikte, ödeme vasıtalarını (çek, senet vb.) Faktor'a usulüne uygun olarak devir ve teslime yükümlüdür. Faktor, ihtiyaç halinde müşteriden ek bilgi ve belge talep etme hakkına sahiptir.

Müşterinin talebine göre faktoring sözleşmesi çerçevesinde faktor tarafından ön ödeme yapılabilir.

Faktoring şirketi dilerse, kendisine temlik edilen alacakların tahsilatını beklemeksizin kullandırdığı ön ödeme ve ferilerini (faiz, ücret, komisyon) geri çağırabilir ya da müşteri vadeyi beklemeden de alacak tutarını ödeyebilir.

Temlik konusu alacakların tahsilatı şu şekillerde gerçekleşebilir:

Alacak, vadesinde borçlu tarafından Faktoring kuruluşuna nakit veya diğer şekillerde (çek, senet poliçe vb) ödenir.

Müşteri tarafından faktora devir ve teslim edilen ödeme vasıtaları (çek, senet, poliçe vs.) tahsilatı ile ödenir.

İstisnai durumlarda müşteri tarafından da faktora ödeme yapılabilir.

Faktoring ücreti, komisyonu, masrafları faktor tarafından yapılan anlaşmaya göre müşteri ve/veya borçludan tahsil edilebilir.

Faktor, alacakların tahsilatını müteakip, müşteri ile yaptığı anlaşmaya göre, müşterinin borçları düşüldükten sonra, faktoring işlemlerinden artabilecek bakiyeyi müşteriye öder.

Uluslararası Faktoring

Müşteri (satıcı) ve borçlunun ayrı ülkelerde olması halinde gerçekleştirilen faktoring işlemleridir.

Faktor, uluslararası faktoring işlemlerinde, garanti ve tahsilat servislerini çoğu zaman yaygın muhabir ağı kanalını kullanarak vermekte, (iki faktorlu sistem) gerekli durumlarda bu servisleri kendi de üstlenebilmektedir.

İki Faktorlu Sistem

İhracat

Satıcı, yurtdışında mal satmak istediği alıcılarla ilgili bilgileri alıcının kredibilitesini tespit etmek için faktore verir.

Faktor, yurtdışındaki muhabir faktora bu bilgileri yollayarak alıcılar için limit talep eder.

Talep edilen limitin alınması halinde, faktor her alıcı için belirlenen garanti limitlerini müşterisine Limit Onay Bildirim Formu ile bildirir ve muhabirden aldığı garanti çerçevesinde alıcıların ödememe riskini üstlenir.

Satıcı, alıcısına yollayacağı mallarla ilgili kesmiş olduğu faturaları Alacak Bildirim Formu (NTR) ekinde ve fiili ihracın gerçekleştiğini tevsik eden (GB, konşimento, sipariş formu vb.) yükleme belgelerini Faktor'a teslim eder.

Bu alacaklar karşılığında faktor, isteğe bağlı olarak Satıcıya fatura meblağının belirli bir yüzdesini alacağın döviz cinsinden ön ödeme olarak kullandırabilir.

Vade tarihinde alıcı temlik konusu fatura bedelini muhabire öder ve muhabir de kendisine ödenen bu tutarı faktora gönderir.

Faktor, alacakların tahsilatını müteakip, müşteri ile yaptığı anlaşmaya göre, müşterinin borçları düşüldükten sonra kalabilecek alacak bakiyeyi müşteriye öder.

Faktoring garantisinin söz konusu olduğu durumlarda alıcının mali güçlüğe düşmesi nedeni ile tahsil edilemeyen alacaklar ise uluslararası faktoring kuralları çerçevesinde muhabir tarafından faktora ödenmesini müteakip faktor tarafından faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde Satıcıya ödenir.

İthalat

İthalat faktoring'i uygulamasında, ithalatçı ile ilgili faktoring başvurusu yurtdışındaki muhabirden faktora gelir. İthalatçılar adına yurtdışı muhabirlere garanti limiti verilebildiği gibi işlemler sadece tahsilat amaçlı da olabilir.

Garanti verilen işlemlerde; faktor ithalatçı firmanın kredi risk analizini yaparak, ithalatçı adına yaptığı limit tahsisini muhabire bildirir.

Tahsilat hizmeti verilecek işlemlerde, faktor ithalatçıya temlik ihbarı yaparak, alacakların vadelerinde tahsilat takibini yapar.

Faktor tahsil ettiği alacak bedellerini muhabir faktor hesaplarına öder.

Faktor, bu hizmetlerle ilgili oluşan tüm masraf ve komisyonları iki şekilde tahsil edebilir;

Muhabir, faktor aracılığı ile satıcıdan tahsil edilir ve faktora ödenir.

Faktor tahsil ettiği alacak bedellerinden, ithalat faktoring'i ile ilgili oluşan tüm masraf ve komisyonlarını düştükten sonra, muhabir Faktor'a bakiye ödemeyi gerçekleştirir.

Tek Faktorlu Sistem

Yurtdışı

Muhabir kullanılmadan yapılan yurtdışı faktoring işlemleridir. Faktor garanti ve/veya tahsilat ve/veya finansman hizmetlerini kendi üstlenmektedir.

NEDEN FAKTORİNG

Satıcının rekabet gücü artar, yeni pazarlara girme olanağı yaratır.

Alacaklar uzman kuruluşlarca yönetilir.

Düzenli nakit akışı sağlar.

Alternatif kaynak yaratır.

Aşırı kaynak kullanımı engellenir.

Ekonominin kayıt altına alınmasını teşvik eder.

Kredi değerliliği artar.

Zaman ve gider tasarrufu sağlar

Uluslararası Faktoring işlemi yapılması halinde, yukarıdaki faydalara ek olarak;

%100 Tahsilat garantisi sayesinde yeni pazarlara açılma olanağı sağlar.

Muhabir sayesinde yurtdışı satışlarla ilgili alacaklar takip edilir, vadede ödeme sağlanır, alıcılar disipline edilir.

İhracatçı, lisan ve ihracat yaptığı ülkenin yasalarını bilmemekten dolayı doğabilecek sorunları yaşamayacaktır.

Alıcının mali durumu hakkında kısa zamanda haberdar olur ve güvenli satış yapma imkanı elde eder.

Faktor tarafından ithalatçı adına yurtdışına verilecek garanti limitinin ithalatçıya hiçbir maliyeti olmadığı gibi işletmeyi akreditif, vesaik mukabili gibi maliyetli işlemlerden kurtarır.

FAKTORİNG TARİHÇESİ

Faktoring kavramının tarihçesi Mezopotamya'ya dayanmaktadır. Hammurabi Kanunları'nda alacağın devri hakkında açıklamalar bulunmaktadır. Daha sistematik uygulamalar ise Antik Roma'da itibaren görülmektedir. Üretici ve tüccarların mal ticaretini yönetmek için aracılar/faktorlar görev almaktaydılar. Faktorların kullanımı Orta Çağ boyunca artarak ilerlemiştir.

16. yüzyıldan sonra Avrupa ülkelerinin kolonileşme döneminde, anavatanlarından tüketici malı ihraç edenler ticaretlerini artırabilmek için bu aracıların yardımına ihtiyaç duymuşlardır. Faktoringin yaygın ve dokümante edilmiş ilk kullanımı Amerika'da koloniler zamanında başlamıştır.

Modern faktoring uygulamaları ise 1950'li yıllarda başlamıştır. İşlemin basitliği ve gizliliği ek finansman yaratmak isteyen firmalar için tercih nedeniydi. Faktorlar poliçe iskontocuları ile eşdeğer seviyede güvenceye sahip olmamalarına rağmen, işlemlerde bunu dikkate almamış ve bunun sonucunda birçok faktor, büyük satıcıların iflası ile ciddi finansal kayıplara uğramıştır. Ayrıca, alıcıların önceden ihbar etmeden mal iadeleri ya da alacaklardan yaptığı kesintiler bu konuda herhangi bir koruması olmayan faktorları zor durumda bırakmıştır. Bu deneyim daha sonradan Amerikan modeli ile birleşerek 1960'larda alacakları toplam ciro bazında üstlenme metodunu teşvik etmiştir. Bu uygulamada işlemler bazen rüculu, bazen rücusuz olmakla beraber, süreçte alıcıya her zaman ihbarda bulunuluyordu. Finansman sağlayan ise tahsilatını alıcıdan yapıyordu. Bu temel anlamda modern faktoring uygulamalarının başlangıcıdır.

Güneydoğu ve Doğu Asya'da ödeme garantisi ve finansman yaratma adına önde gelen enstrüman, 1980'lerin başına dek akreditif olmuştur. Ancak, faktoring'in Amerika'daki gelişim sürecinde, özellikle iletişim ve ulaşım devrimiyle beraber, akreditifin artık uygun olmadığı ortaya çıkmıştır. Rekabetin yarattığı artan taleplerle, alıcılar, teslim almadıkları ve incelemedikleri ürünler için fon taahhüdünde bulunmaktan kaçınmıştır. Bu durum devamında Avrupalı ve Amerikalı alıcılarla ticaret hacimlerini geliştirmek isteyen Asya Pasifikli ihracatçılar için de geçerli olmuş; dolayısıyla, bu bölgede faktoringin gelişimi yurtdışı işlemlerin artmasına paralel bir seyir izlemiştir. Ancak, FCI (Factors Chain International-Uluslararası Faktorlar Zinciri) istatistikleri bu bölgede yurtiçi faktoringin de hızla arttığını göstermektedir.

1960'larda bugünkü modern faktoring kavramının yerleşmesinden bu yana büyük gelişme kaydeden bu finansman enstrümanı, FCI gibi kuruluşların da önemli katkısıyla, ticaretin vazgeçilmez bir parçası konumuna gelmiştir.

Başlangıçta "en son kredi kaynağı" (lender of last resort) olarak kabul edilen faktoring, verdiği hizmetler sayesinde zaman içerisinde vazgeçilmez bir finansman tekniği olarak tüm Avrupa'da ve kısa bir zaman sonra da Türk iş adamları tarafından benimsenmiş, faktoringin kısa vadeli alacakların finansmanında işletmeler için faydalı bir yöntem olduğu görülmüştür.

Türkiye'de 1980'den itibaren uygulanmakta olan, ekonominin dışa açılmasına ve dış fon girişlerinin hızlandırılmasına yönelik politikanın gereği olarak, bankalar ortaya çıkan ihtiyaçlar çerçevesinde şirketlere yeni finansal hizmetler sunmak amacıyla girişimlerde bulunmaya başlamışlardır. Bu koşullar Türkiye'de faktoring için uygun bir ortam oluşmasını sağlamıştır.

1988'de banka departmanlarda faktoring hizmeti başlamış, 1994 ise ödünç para işlemleri ile ilgili olarak 545 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname uygulamaya konulmuştur. Bu düzenlemeyi müteakiben Faktoring Derneği kurulmuştur.

2006 yılında yayınlanan yönetmelikle, denetim ve yönetimi BDDK'ya verilmiş ve finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esaslarını belirlenmiştir.

İlk olarak 2009'da TBMM'ye sunulan faktoring kanun taslağı, 2011'de geçici olarak arşive kaldırılmış, 2012 Nisan'nda tekrar meclis gündemine alınarak 2012 Aralık'ta 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'na müdahil olarak yürürlüğe girmiştir.

2013 yılında ise Faktoring Derneği, kendini lağvederek, 6361 Sayılı Kanun ile kurulan Finansal Kurumlar Birliği'ne kote olmuştur.

SIKÇA SORULAN SORULAR

1) Faktoring tanımı ve tarihçesi nedir?

Faktoring, mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak alacakları temlik alarak satıcı firmaya garanti, tahsilat/alacak yönetimi ve finansman (ön ödeme) hizmetlerinin sunulduğu finansal bir enstrümandır.

Faktoringte taraflar;

FAKTOR: Faktoring hizmeti veren kuruluş.

MÜŞTERİ: Faktoring hizmetlerinden yararlanan taraf (satıcı).

BORÇLU: Temlik konusu alacağın borçlusu (alıcı) Faktoring hizmetinin verilebilmesi için faktor ile müşteri arasında faktoring sözleşmesi imzalanması gereklidir.

Faktoring'in kökleri, 4.000 yıl önceye, Mezopotamya kralı Hammurabi zamanına dayanmaktadır.

Aslında tarihsel gelişim sürecinde, ticarete önem veren bütün medeniyetler, ilk senet iskontosu işlemini yapan Roma'lılar dahil faktoringin daha basit formlarını kullanmışlardır. Günümüzdeki şekli ve işleviyle faktoring uygulamaları 1960'lı yıllarda başlamıştır. Avrupa'da ilk faktoring şirketinin kurulması da bu dönemdedir.

2) Faktoring hizmetleri nelerdir ?

İş Görme (tahsilat, alacak yönetimi gibi): Alacak hesaplarının ve kayıtlarının tutulması, tahsilatının takibidir. Tahsilat hizmeti, borçlunun fiilen ve rızayla yaptığı ödemelere inhisar edip, faktoring şirketlerinin temlik olunan alacakları yargı ya da icra yoluyla takip, borçluya ihbar, ihtar gibi beyanlarda bulunma yükümlülüğü yoktur.

Finansman (ön ödeme): Müşteri tarafından temlik edilen alacakların vadesi beklenmeden, müşterinin ihtiyacına göre, faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde Faktor tarafından ön ödeme yapılmasıdır. (Finansman Sağlanması)

Garanti: Faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde borçlunun ödememe riskinin faktor tarafından üstlenilmesi halidir.

3) Faktoring'in sunduğu finansman, garanti ve iş görme (tahsilat) hizmetlerinin tamamından yararlanmak durumunda mıyım?

Hayır, bu 3 hizmeti birlikte alabileceğiniz gibi, hizmetlerde ayrı ayrı olarak da yararlanabilirsiniz.

4) Faktoring'in türleri nelerdir?

*Tam Hizmet Faktoringi: Yaygın olarak kullanılan geleneksel faktoring türüdür. Satıcı firma ile faktoring şirketi arasında devamlılık gösteren bir anlaşma ile faktor, normal ticari ilişkilerden doğan ve doğacak tüm fatura ve benzeri belgeler ile tevsik edilen alacakları temlik almayı, alacakları tahsil etmeyi, alacak kayıtlarını tutmayı ve ön ödeme yapmayı kabul eder. Bu tür faktoring hizmetleri, alacakların tahsil edilememe riskinin faktoring şirketince üstlenilip üstlenilmemesi durumuna göre iki alt gruba ayrılır.

a) Kabilirücu (Geri Dönüşlü) Faktoring: Faktoring şirketinin Borçlu'nun ödememe riskini üstlenmediği işlemlerdir.

b) Gayri kabilirücu (Geri Dönüşsüz) Faktoring: Faktoring şirketinin faktoring sözleşmesi hükümleri çerçevesinde borçlunun ödememe riskini üstlendiği işlemlerdir. Borçlu (alıcı) ve müşteri (satıcı) arasındaki temel ilişkiden ya da sair sebeplerden kaynaklanabilecek ihtilaf halleri garanti kapsamı dışındadır.

*Toptan Faktoring: Düşük değerli ve çok sayıda alacaklarla ilgili olarak kullanılan bir faktoring türüdür. Finansman işlevinin ön planda olduğu bu tür faktoring, satıcının tüm satışlarını, diğer bir deyimle, cirosunu, toptan olarak faktöre temlik etmesidir. Tam hizmet faktoringinden farkı, faktör tarafından satış kayıtlarının tutulmaması ve borcun ödenmeme riskine karşı güvence olmamasıdır. Ayrıca, borçlulara ödemeyi faktöre yapması için fatura üzerinde bildirimde bulunulmasına rağmen, alacakların tahsil edilmesinden satıcının, faktoring şirketinin bir acentası gibi sorumlu olmasıdır.

*Vade Faktoringi: Ön ödemeyi içermeyen bir faktoring türüdür. Bu tür anlaşmalarda esas olan alacağın tahsili ve satış kayıtlarının tutulması hizmetleridir. Taraflar anlaştığı takdirde, borcun ödenmemesi riskinin faktoring şirketince üstlenilmesi de bu tür faktoring işlemleri içine dahil edilebilir.

Faktör satıcıya alacak hakkını fatura tarihinden sonra mutabık kalınan sürede öder.

*Bildirimli Faktoring: Alacak temlikinin borçluya ihbar edildiği faktoring türüdür.

*Bildirimsiz Faktoring: Alacağın faktoring şirketine temlik edildiğinin Borçluya bildirilmediği faktoring türüdür. Borçlulardan tahsilatı Müşteri (satıcı) yapar ve faktora ödenir. (Faktorun temlik, ihbar ve tahsilat hakkı saklıdır.)

*Alacak İskontosu: Genel olarak yalnız finansman hizmetinin verildiği bir faktoring türüdür. Finansman gereksinimi olan, fakat alacakların yönetimi ve borcun ödenmemesine karşı korunma gereksinimi olmayan firmalar için uygulanan bir yaklaşımdır. Burada alacağın faktoring şirketine temlik edildiği borçluya bildirilmeyebilir, satıcının faktora temlik ettiği alacakların tahsilatı, faktor adına yine satıcı firma tarafından yapılır.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, faktoring işlevlerinin ayrı ayrı veya bir arada uygulanması değişik faktoring türlerini yaratmaktadır. Burada esas olan, işlevlerden bir kısmının kullanılmadığı durumlarda yanlış yorum yapılarak bu işlemin bir faktoring işlemi olmadığı şeklinde bir sonuç çıkarılmamasıdır. Yukarıda belirtilen tüm faktoring türleri bütün dünyada faktoring işlemi olarak kabul edilip uygulana gelmektedir.

5) Doğacak alacak temliki nedir?

Borçlar Kanunu'nda, temlik anında mevcut olan ya da temlikden sonra ortaya çıkacak müstakbel alacakların temliki, belirlenebilir olması şartı ile yapılabilmektedir. Belirlenebilir olmaktan kasıt temlik edilen alacakların en geç ortaya çıkması anında borçlunun, alacağın hukuki nedeni ve miktarının belirlenmesinin yeterli olmasıdır. Çünkü belirlilikten amaç temlikin ileride ortaya çıkacak alacaklardan hangisini kapsadığını şüpheye yer kalmadan ortaya koyabilmektir.

BDDK ilgili mevzuat düzenlemeleri uyarınca mal veya hizmet satışında alacağın temlik edilebilmesi için;

Faktoring şirketi ile faktoring şirketi müşterisi arasında doğacak alacağın temlikine yönelik bir sözleşme yapılması, söz konusu sözleşmede işin tanımının, alacağın niteliğinin, tutar veya tutarın hesaplanamaması durumunda, hesaplamaya baz oluşturacak veriler çerçevesinde belirlenen azami faktoring limiti ile ödeme şartlarının açıkça belirtilmiş olması,

Bahis konusu sözleşmedeki söz konusu hususların, faktoring şirketi müşterisi ile borçlu arasında imzalanan sözleşme, sipariş formu, proforma fatura ve/veya akreditif belgeleri ile varsa bunlara ilave olarak doğacak bir alacak olacağını gösteren diğer belgelerle tevsik edilmesi,

Mal veya hizmet satışından kaynaklanan bir ticari ilişki bulunduğunu ve temlike konu alacakların da bu ticari ilişki çerçevesinde doğacağını ispatlayacak şekilde bütün bu belgelerin doğruluğunun ve tutarlılığının bir bütün halinde kontrol edilerek değerlendirilmesi, bunların kurumumuz denetim elemanları tarafından yapılacak denetime hazır bir şekilde dokümante edilmesi,

Alacağın doğmasını müteakip düzenlenecek fatura veya fatura benzeri belgelerin mutlak suretle en kısa süre içerisinde faktoring şirketi tarafından müşteriden temin edilerek işlem dosyasına eklenmesi zorunluluk arz etmektedir.

6) Faktoring işlemlerinden tahsil edilen ücretler nelerdir?

KOMİSYON: Faktoringin sunduğu hizmetler karşılığında müşteriden aldığı ücretdir.

FAKTORİNG ÜCRETİ (FAİZ): Faktorun kullandırdığı ön ödemeye karşılık aldığı faiz tutarıdır.

MASRAF: Faktorun, faktoring ücreti ve komisyon dışında, aldığı (posta, havale, EFT, vb.) bedellerdir.

BSMV: Faktoring hizmetleri karşılığında alınan komisyon, ücret ve masraf gibi gelirler BSMV'ye tabidir. Yalnız, Türkiye'ye döviz kazandırıcı işlemlerden doğan faktoring ücret, komisyon ve masrafları BSMV'den muaftır.

7) Faktoring sözleşmelerinin hukuksal niteliği nedir?

Faktoring sözleşmesi, atipik, karma muhtevalı bir sözleşme olup çeşitli unsurları içerebilmektedir. Türüne göre belli unsurlara daha fazla ağırlık tanınmış veya içerdiği fonksiyonlara göre o unsura hiç yer verilmemiş olabilir.

Faktoringin yerleşmiş ve genel kabul görmüş uygulamaları çerçevesinde ön ödeme (finansman), alacakların tahsili ve alacakların ilişkili olduğu hesapların yönetimi (iş görme) ve garanti unsurları ön plana çıkmaktadır.

Faktoring şirketleri, müşterileri ile imzaladıkları çerçeve anlaşma niteliğindeki faktoring sözleşmelerini bütün bu unsurları diledikleri tarzda ve kapsamda belirleme imkanına sahip bulunmaktadır.

Özetle, faktoring faaliyetlerinin fonksiyonları dikkate alındığında, faktoring sözleşmeleri; alacağın temliki, finansman (ön ödeme, kredi), vekalet, hizmet ve garanti unsurlarını içermesi sebebiyle karma muhtevalı, tarafların edimlerinin belli bir zamana yayılması sebebiyle de sürekli borç ilişkisi doğuran bir nitelik arzetmektedir.

Bu tip sözleşmelere ilişkin kanuni düzenlemeler faktoring sözleşmelerinin tayin edilen muhtevasına göre uygulama alanı bulmaktadır.

8) Dünyadaki faktoring zincirleri hakkında bilgi verir misiniz?

Bugün iki uluslararası organizasyondan bahsedebiliriz. Büyüklük sıralamasına göre;

  1. FCI (Factors Chain International)
  2. IFG (International Factors Group)

Bu zincirler kendi belirledikleri içtüzükler ya da yönetmeliklerle faaliyet göstermektedir. Tüm zincirlerin organizasyonların kuralları temelde birbirine benzemektedir. Değişik ülkelerden birçok faktoring şirketi de bu organizasyonlara üyedir. Organizasyonlara üye olan faktoring şirketi de o organizasyonun kurallarına uymayı kabul etmiş olmaktadır. Uluslararası faktoring işlemleri yapan veya yapmak isteyen faktoring firmaları için bu üyelikler önemli avantajlar sağlamaktadır. Ancak bir organizasyona üye olmayan faktoring şirketi de uluslararası faktoring işlemleri yapabilir. Bu durumda iş yapmak istediği ülkelerde muhabirlik ilişkileri kurması ve ikili anlaşmalar yapması gerekir.

9) Faktoring hizmetlerinden kimler yararlanabilir?

Yurtiçi ve uluslararası ticaret, vadeli satış yapan tüm işletmeler faktoring hizmetlerinden yararlanabilir. Herhangi bir bilonço büyüklüğü ya da ciro kriteri bulunmamaktadır.

10) İthalat faktoringinde malın gümrükleme işlemlerini faktoring şirketi mi yapar?

Hayır, tüm evraklar sizin adınıza düzenlenir ve malı gümrükten siz çekersiniz.

11) İthalat faktoringi işlemlerinde ihracatçı nasıl bir doküman imzalar?

İhracatçı firma ödeme talimatı ve temlikname bilgilerini içeren bir sözleşme imzalar .

13) İhracat yaptığım tüm alıcıları faktoring sistemine dahil etmek durumunda mıyım?

Hayır. Kendi risk değerlendirmenize göre belirlediğiniz alıcılarınızı sisteme dahil edip, dilediklerinizi sistem dışında tutabilirsiniz.

14) Faktoring ile alıcılarımıza tanıyacağımız vadeyi artırabilir miyiz?

Faktoring uygulaması ile fatura bedelinin belli bir yüzdesini hemen alabileceğiniz için, vadeden doğan nakit sıkıntısını yaşamadan alıcılara vade tanıma olanağı elde etmiş olursunuz.

15) Alıcılarımız ile şirketimiz arasına bir faktoring kuruluşunun girmesi sorun yaratabilir mi?

Alacaklarınızı tahsil eden ve size gerekli finansman sağlayabilen faktoring yönteminde alıcılarınızla aranızdaki ticari anlaşmalardan kaynaklanmakta, bu çalışma şartları çerçevesinde takip edilmektedir. Bu nedenle de alıcılarınızla aranızda bir sorun yaşanmayacaktır.

16) Faktoring işlem bürokrasisini arttırır mı?

Hayır. Yurtiçi veya yurtdışı açık hesap satışlarınızda faktoring yaptığınız firmayı önceden bir kez bilgilendirmeniz ve faturaların üstüne temlik notlarını yapıştırmanız yeterli olacaktır. Çekli satışlarınızda ise müşterinizi bilgilendirmeniz bile gerekmeyebilir.

17) Faktoringe konu bir alacak, borçlusu tarafından ödenmediğinde kanuni takip işlemi nasıl yapılacaktır?

Bu husus müşteri ve faktor arasındaki anlaşmaya bağlıdır. Takibat müşteri tarafından yapılabileceği gibi, masrafları müşteriye ait olmak üzere faktor kuruluş tarafından da yapılabilmektedir.

18) Faktoring işleminden yararlanmak için vadeli alacaklarımın tamamını devretmek zorunda mıyım?

Hayır, esasen faktoring alacakların toptan ve peşinen temlik edilmesi uygun olmakla birlikte, böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır.

19) Açık hesap çalıştığım müşterilerden olan alacaklarımı faktoringe nasıl konu edebilirim?

Açık hesap (alacak bedelinin banka transferi yoluyla ödendiği durumlar) çalışılan firmalardan olan alacaklar faktoringe konu edilebilir. Fatura borçluya gönderilirken, üzerine bir not konularak bu faturadan doğan alacağın faktora temlik edilmiş olduğu ve bedelinin faktorun hesabına ödenmesi gerekeceği borçluya ihbar edilebilir.

20) Kabilirücu ve gayrikabilirücu faktoring ne demektir?

Kabilirücu faktoring, faktoring şirketinin alacağın ödenmeme riskini üstlenmediği faktoring şekli olup bu modelde finansman ve tahsilat hizmeti verilir. Alacakların ödenmemesi durumunda faktoring şirketinin satıcı firmaya rücu etme ve yapılan ön ödemeyi talep etme hakkı bulunur.

Gayrikabilirücu faktoring ise başta belirlenen limitler ve şartlar çerçevesinde, alacağın ödenmeme riskinin faktoring şirketince üstlenilmesidir.

21) Faturalı alacağa konu malda reklamasyon (ayıplı mal) olması durumunda garanti kalkar mı?

Garantinin kalkmasında en önemli sebeplerden biri malın ayıplı olması veya alıcı tarafından talep edilen maldan farklı bir malın gönderilmiş olmasıdır. Bunun yanında limit tahsis şartlarının yerine getirilmiş olması, uluslararası faktoring kurallarına uyma, alıcı firma ile yapılan sözleşme ya da sipariş koşullarına uyum garantinin geçerliliği ve devamı için zorunludur.

22) Alacakların vadesi ne olmalıdır?

Peşin satışlar faktoringe konu edilemez, genel olarak 120 güne kadar vadeli alacaklar için faktoring işlemi yapılabilir ancak daha uzun vadeler için çalışma şartları faktoring şirketlerince değerlendirilebilir.

23) Hangi alacaklar faktoringe uygun değildir?

Fatura ve benzeri evraka dayalı olmayan/olmayacak alacaklar faktoringe uygun değildir. Aynı zamanda genel olarak yatırım malları, kolay bozulabilen ürünler ve grup içi satışlardan doğan alacaklar faktoringde tercih edilmezler.

24) Faktoring işlemlerinde ön ödeme oranı nedir?

Ön ödeme oranı, temlik edilen alacakların vadesi, işlem hacmi ve alacakların kredilibilitesine bağlı olarak belirlenen onaylı alacakların ne kadarlık kısmının müşteriye finansman olarak kullandırılacağını ifade eden orandır.

25) İhracat faktoring işlemlerinde aynı alıcı için birden fazla faktoring şirketiyle çalışılabilir mi?

Hayır. Bir alıcıya yapılan tüm ihracatın tek bir faktoring şirketinden geçirilmesi gereklidir. Aynı alıcıya yapılacak ihracatın bölünerek farklı faktoring şirketleri üzerinden faktor edilmesi uluslararası faktoring kurallarına aykırı olup yapılması halinde alacaktan doğan hakkın kaybedilmiş olmasının yanı sıra ihracatçının faktoring şirketleri nezdindeki kredibilitesini düşürecektir.

26) İhracat faktoringine başlandığında ilgili alıcıya yapılan tüm ihracatın faktoringden geçirilmesi zorunlu mudur?

Evet. Faktoring işlemine konu olan alıcılara yapılan tüm ihracatın faktoring şirketi üzerinden geçirilmesi şarttır. Mevcut limitin ithalat faktorü tarafindan iptal edilmesi ya da ihracatçı tarafindan limit iptali talep edilmesi halinde muhabirin riski sıfırlanana kadar yine faturaların faktoringden geçirilmesi gerekmektedir. Bu uluslararası faktoring kurallarının gereği olup FCI'a (Factors Chain International) veya IFG'ye (International Factors Group) üye tüm faktoring şirketlerini bağlayıcı bir kuraldır.

27) Ne tür satışlar ihracat faktoringin kapsamına girmektedir?

Vadeli ve mal mukabili olarak yapılan tüm satışlar ihracat faktoringi kapsamına girmektedir. Vesaik mukabili yapılan satışlar, akreditifli işlemler ve peşin satışlar 2F ihracat faktoringine konu edilmemektedir. Akreditifli işlemlerden sadece standby akreditif türüne ihracat faktoringi uygulama olanağı bulunmaktadır.

28) Gerçek kişiler faktoring yapabilir mi?

Gerçek kişi tacirler faktoring'den faydalanabilirler.

29) Faktoring işleminden yararlanabilmek için mutlaka fatura kesilmiş olması gerekiyor mu?

Mevzuatta faktoringe konu edilecek alacakların fatura ve benzeri bir belgeye dayalı olmaları öngörülmüştür. Bundan anlaşılması gereken faturanın esas olduğudur. Ancak, hukuki ve teknik anlamda fatura kesilmesi mümkün olmayan ancak benzeri bir belgeyle tevsik edilebilen alacaklar da faktoringe konu edilebilecektir.

30) Faktoring ile banka kredileri arasında fark var mıdır?

Banka kredileri ile faktoring arasında muhasebe tekniği açısından farklılık bulunmaktadır. Banka kredileri mali borçlar kalemi içerisnde yer alırken, faktoring borçları satıcılar kalemi içerisinde yer alır. Yapılan faktoring işleminin gayrikabilirücu olması halinde ise işlem tamamen bilanço dışına çıkarabilmektedir. Bu da firmaların bilançolarında olumlu sonuçlar doğurmaktadır.

31) Hangi alacaklar temlik edilemez?

Temlik yasağı bulunan alıcılar ile ilgili satışlar, borçlu firma ile karşılıklı ticaret söz konusu ise ve satış yapılan firmayla ortaklık bağının olduğu işlemlerde temlik işlemi gerçekleşemez.

32) Faktoring'in finansman hizmetinin bankaların ticari kredi ürününe kıyasla avantajları nelerdir ?

Banka Kredisi

Satıcının kredibilitesi esastır.

Bilançoda borçların artmasına neden olur.

Faktoring Finansmanı

Satıcı ve/veya alıcı kredibiletisine bakılır.

Bilançoda vadeli alacakların nakde dönüşmesini sağladığı için, alacak devir hızını arttırır.

Özellikle açık hesap ve mal mukabili alacaklarda Faktoring Garanti Hizmeti ile şüpheli alacak oluşumunu engelleyebilir.

33) Finansman ihtiyacı olmadığı durumlarda faktoring'den yararlanabilir mi?

Evet yararlanabilir. Finansman fonksiyonu faktoringin hizmet ve garanti fonksiyonları ile birlikte üç fonksiyonundan sadece birisidir. Finansman fonksiyonundan yararlanmadan sadece tahsilat ve/veya garanti fonksiyonlarından yararlanmak mümkündür.

34) İhracat faktoring işleminde ithalatçımız haberdar olacak mıdır?

İstihbarat aşamasında ithalatçınız haberdar olmayabilir. Ancak ihracat faktoring hizmeti almak istediğinizde ithalatçınıza faktoring hizmetlerinden faydalanacağınızı bildiren bir mektup göndermeniz istenecektir ve bu durumda işlemden haberi olacaktır.

Seçilecek çalışma şekline göre ithalatçınıza bildirilebilir. Yapılacak işlem şekli bildirimli faktoring işlemi olacaksa yurtdışında ithalatçı firmanıza bildirim yapılacak ve düzenlenen her fatura üzerine alacağın temlik edildiğine ilişkin not konulacaktır. (2F ihracat işlemlerinde ağırlıklı olarak yapılan çalışma şekli bildirimlidir.)

Çalışılacak işlem şeklinin bildirimsiz faktoring olduğu durumlarda ithalatçı firmanız işlemden haberdar olmayacaktır. Ancak vadede ödenmeme durumu ortaya çıktığı zaman ithalatçı firmaya alacakların temlikli olduğu bildirimi faktorlar tarafından yapılabilecektir.

35) Faktoring şirketi kurmak için neler yapılmalıdır?

Faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esasları 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ile gelen düzenlemelerle belirlenmiştir. İlgili kanunun 6. maddesi kuruluş, 7. maddesi ise faaliyet esaslarını açıklamaktadır.

36) Faktoring şirketleri herhangi bir denetlemeye tabi midir?

2006 yılından itibaren faktoring işlemleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından düzenlenmiş ve BDDK tarafından denetlenmektedir.

Yine Türk Parasını Koruma ve Terörünün Finansmanı Önleme Tedbirleri doğrultusunda Mali Suçları Araştırma Kurumu (MASAK) kurallarına uyum çerçevesinde MASAK tarafından da denetime tabi tutulmaktadırlar .

37) Faktoring sektörü ile ilgili istatistiki bilgilere nereden ulaşabilirim?

Derneğimiz ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) www.bddk.org.tr adresli web sayfalarından faktoring sektörü ile ilgili istatistiki veriler raporlarına ulaşabilirsiniz.

38) FKB'ye üyelik zorunlu mudur?

6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'na göre; şirketler faaliyet izni alınmasından itibaren 1 (bir) ay içerisinde Finansal Kurumlar Birliği'ne üye olmakla yükümlüdür.

FAKTORİNG E-BROŞÜR

E-Broşür'ü görüntülemek için tıklayınız.